Gimnastyka przyrządowa

Drążek, poręcze gimnastyczne… Kto to wymyślił?

Kilka słów o niemieckiej gimnastyce można przeczytać w pierwszym artykule. Założycielem niemieckiego ruchu gimnastycznego, wykorzystującego przyrządy do ćwiczeń, był Friedrich Ludwig Jahn. Gimnastyka Jahna skupiała się wokół tworzenia siły militarnej narodu niemieckiego. Jego celem było wychowanie młodzieży, aby była dobrze przygotowana i chętna, by walczyć za swoją ojczyznę.

W 1816 r. powstała książka „Die Deutsche Turnkunst”, czyli „Gimnastyka niemiecka”, uważana przez zwolenników Jahna za swego rodzaju Biblię. Książka składa się z 4 części, opisujących poszczególne dyscypliny:

1. Szczegółowy opis poszczególnych ćwiczeń gimnastycznych – m.in. marsz, bieganie, skakanie, rozciąganie, ćwiczenia na drążku
2. Zabawy gimnastyczne – gry zespołowe, służące do wykonywania ćwiczeń gimnastycznych
3. Opis i konserwacja sali gimnastycznej i sprzętu gimnastycznego
4. Regulamin gimnastyki – przepisy, zachowanie, ubiór.

W swojej książce Jahn ukazywał patriotyczne podejście do wychowania fizycznego młodzieży:

Zajęcia gimnastyczne miały na celu pokazać narodowi, że jej synowie są w stanie zachować to, co zdobyli ich ojcowie.

Powstanie Turnplatz

Friedrich Ludwig Jahn w 1810 r. jako nauczyciel gimnazjum w Berlinie przykładał ogromną wagę do wychowania silnej, patriotycznej młodzieży. Tam zapoczątkował program ćwiczeń fizycznych dla uczniów na świeżym powietrzu. Rok później otworzył pierwszy plac gimnastyczny – „Turnplatz”. Stowarzyszenia gimnastyczne były określane słowem Turnverein. Jahn propagował równość pomiędzy uczniami i nauczycielami – obie grupy ubierały się tak samo, wspólnie uczestniczyli w zajęciach i prowadzili swobodne rozmowy.

Sprawność fizyczną rozwijano poprzez ćwiczenia z wykorzystaniem przyrządów takich jak drążek, kółka gimnastyczne, kozły, ścianki wspinaczkowe czy drabinki. Wzbogacenie programów turnerskich o kolejne dyscypliny wiązało się z rywalizacją współzawodników. Rozpoczęto organizację zawodów sportowych.

Wynalezienie przez Jahna m.in. drążków poziomych oraz poręczy gimnastycznych w roku 1812 zapoczątkowało i utrzymało do dnia dzisiejszego gimnastykę przyrządową na wysokiej pozycji w świecie sportu.

Narodziny sali gimnastycznej

Rok 1819 stał się barierą na drodze ku dalszemu rozwojowi gimnastyki. Za swoje jawne poglądy nacjonalistyczne i mocny wpływ na kształtowanie młodzieży rząd nakazał aresztowanie Jahna i zamknięcie jego klubów gimnastycznych. Nie powstrzymało to jednak młodych wielbicieli gimnastyki przed zaprzestaniem uprawiania tego sportu. We własnym zakresie ćwiczyli na drążkach, poręczach czy kozłach. Zrodziło to wzrost popularności tych przyrządów.

Pozbawiony możliwości nauczania i pracy gimnastycznej Friedrich Jahn odzyskał wolność w 1825 roku. Zakaz ruchu gimnastycznego został zniesiony w 1842 r. Za czynnik, który przyczynił się do jego przetrwania uznaje się fakt, że na czas zakazu wielu zwolenników gimnastyki Jahna ćwiczyła w zamkniętych pomieszczeniach. Przeniesienie się ze świeżego powietrza pod dach dało początek powstaniu sal gimnastycznych. Jednocześnie wzrosło zainteresowanie gimnastyką przyrządów, które mieściły się na sali gimnastycznej.

---

Bibliografia

1. https://de.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Ludwig_Jahn
2. https://medium.com/@jamestmarriott/the-strange-nationalist-origins-of-modern-gymnastics-1a7ddb390dc9
3. https://bibliotecavilareal.wordpress.com/tesoros-digitales/deportes/
4. Julia Helene Schöler (2005): Über die Anfänge der Schwedischen Heilgymnastik in Deutschland – ein Beitrag zur Geschichte der Krankengymnastik im 19. Jahrhundert.
5. http://d-nb.info/99216589X/34
6. https://www.britannica.com/biography/Friedrich-Ludwig-Jahn
7. Kaimakamis, Â., P. Kirialanis, i E. Albanidis. 2008. „Gymnastics and the Ideological Movement of Friedrich Ludwig Jahn”. Akademia Wychowania Fizycznego w Poznaniu. http://www.wbc.poznan.pl/Content/86748/PDF/Kaimakamis_REV.pdf.
8. https://historicindianapolis.com/hi-mailbag-indianapolis-turnvereins/

Źródła fotografii:

1. Friedrich Ludwig Jahn, tłum. Charle Butler  „A treatise on gymnasticks” (1828) s. 206
2. https://www.tagesspiegel.de/sport/images/der-turnplatz-auf-der-hasenheide-in-berlin/alternates/BASE_21_9_W1000/der-turnplatz-auf-der-hasenheide-in-berlin.jpeg
3. https://historicindianapolis.com/wp-content/uploads/2013/03/Early.Turners.Clubs_.jpg