Definicja gimnastyki

Pod pojęciem gimnastyka kryje się sport, polegający na wykonywaniu ćwiczeń z użyciem kółek gimnastycznych, drążka bądź innych urządzeń. Możemy ją także zdefiniować jako dyscyplinę, która ma na celu poprawę kondycji fizycznej, siły, zwinności i koordynacji.

Słowo gimnastyka pochodzi z języka greckiego i oznacza „ćwiczyć nago”. Pojęcie to ma swoje wyjaśnienie w historii starożytnej Grecji, gdzie mężczyźni rzeczywiście ćwiczyli bez ubrań z pomocą wyłącznie własnego ciała. Gimnastyka w starożytnej Grecji była formą wychowania, którego istotą była harmonia w kształtowaniu duszy i ciała.   

Gimnastyka – skąd się wzięła?

Gimnastyka w Niemczech

Rozwoju gimnastyki, której podstawą były ćwiczenia na specjalnym sprzęcie, doszukiwać się można w Niemczech. Jednym z założycieli tego systemu był Friedrich Ludwig Jahn, nazywany „ojcem gimnastyki”. Friedrich był uczniem Johanna GutsMuthsa, który zaszczepił w nim miłość do tego sportu. Głównym założeniem niemieckiej gimnastyki było hartowanie organizmu pod kątem budowania wytrzymałości i siły. Wśród jego opracowań znajdują się ćwiczenia na drążku, koniu z łękami, poręczach, równoważni czy trapezie.

Gimnastyka w Szwecji

Pierwotną formę gimnastyki, opartą na wykonywaniu ruchów zgodnych z prawami anatomii i fizjologii człowieka, opracował Pehr Henrik Ling, zwany „ojcem szwedzkiej gimnastyki”. Zajęcia gimnastyczne skupiały się na pracy z każdą partią ciała, każdą grupą mięśniową oraz każdym narządem. Ling uważał, że ćwiczenia gimnastyczne powinny opierać się na tym, czego potrzebuje organizm człowieka. Kierował się zasadą równości, dbał o równowagę w rozwoju zarówno prawej, jak i lewej połowy ciała.

Ling podzielił gimnastykę na 4 typy:

• Gimnastyka edukacyjna, według której człowiek sam uczy się własnego ciała i pracy nad jego rozwojem
• Gimnastyka wojskowa, mającą na celu ukształtowanie i przygotowanie młodzieży do obrony kraju, opartą głównie na szermierce  
• Gimnastyka lecznicza, będąca odzwierciedleniem dzisiejszej fizjoterapii, a więc dążącą do złagodzenia bądź przezwyciężenia bólu
• Gimnastyka estetyczna, dzięki której człowiek może wyrazić swoje wnętrze; zobrazować swoje myśli i uczucia

Za przełom w tej dziedzinie, szczególnie dla kobiet, uznać można odmianę gimnastyki opracowaną przez Elli Björkstén. Zakładała ona pracę nad rozwojem dobrej postawy ciała i idącą za nią elastycznością, elegancją i lekkością. Wyróżniało ją odejście od szwedzkiej koncepcji dość surowego stylu gimnastyki. Zastąpiła ją swego rodzaju miękkość w ruchach i dążenie do rozwoju, które stanowiły zarys czegoś niepowtarzalnego. Za pomocą swojej metody Elli wprowadziła i rozwinęła kwestię akompaniamentu muzycznego w gimnastyce – w ćwiczeniach wolnych i na równoważni.  

Za reformatorkę w dziedzinie gimnastyki dziecięcej uznać można Ellin Falk. Opracowała metodę dopasowaną do dzieci w różnym wieku. Jej celem było odejście od sztywnej lingowej gimnastyki wojskowej i zapewnienie dzieciom i młodzieży naturalnej, wolnej od napięć postawy. Podkreślała, jak ważne jest dostosowanie gimnastyki do warunków fizjologicznych i psychicznych młodych osób. Ćwiczenia opatentowane przez Ellin miały być lekarstwem na skutki źle dostosowanej gimnastyki. Dbała o gimnastykę postawy – tzw. gimnastyka korekcyjna.

Gimnastyka w Polsce

Kluczowym momentem w postępie gimnastyki w Polsce miało powstanie Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół”, które wzorowało się na austriackim programie o tej samej nazwie, bazującym na niemieckim systemie ćwiczeń na przyrządach. Inicjatorami powstania stowarzyszenia byli Klemens Żukotyński i Ludwik Goltenthal. Założeniem pomysłodawców było uprawianie sportu i zdrowego stylu życia oraz propagowanie aktywności fizycznej wśród młodzieży.

---

Bibliografia

1. https://www.britannica.com/sports/gymnastics/Gymnasts
2. Jezierski R., Rybicka A., „Gimnastyka, teoria i metodyka”, Wyd. AWF, Wrocław 2002
3. https://www.biografie-niemieckie.pl/gutsmuths-johann-christoph-friedrich
4. https://kjonnsforskning.no/en/2015/10/muscles-and-medicine
5. Kihlmark O., Widlund T., Svenska Gymnastikförbundets historia, Gymnastikförbundet 2010
6. https://sok.riksarkivet.se/Sbl/Presentation.aspx?id=15054
7. https://pl.wikipedia.org/wiki/Gimnastyka_sportowa

Źródła fotografii:

1. https://www.gymmedia.com/ghent2001/appa/beam/history_be_d.html
2. https://en.wikipedia.org/wiki/Pehr_Henrik_Ling#/media/File:Linggymnastik_Gymnastiska_Centralinstitutet_Stockholm_ca_1900,_gih002.jpg
3. Kihlmark O., Widlund T., Historia Szwedzkiego Towarzystwa Gimnastycznego, Towarzystwo Gimnastyczne 2010, s. 5
4. http://4.https//pl.wikipedia.org/wiki/Polskie_Towarzystwo_Gimnastyczne_%E2%80%9ESok%C3%B3%C5%82%E2%80%9D#/media/Plik:1935_Zlot_jubileuszowy_okr%C4%99gu_%C5%9Bl%C4%85skiego_Towarzystwa_Gimnastycznego_%22Sok%C3%B3%C5%82%22_w_Katowicach_1-P-1080-9.jpg